Chế Độ Dinh Dưỡng Cho Bà Bầu Trong 9 Tháng Mang Thai

      40
*

PGS.BS Nguyễn Thị Lâm, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia.

Bạn đang xem: Chế độ dinh dưỡng cho bà bầu trong 9 tháng mang thai

TS.BS Nguyễn Thị Thanh Hà, Trưởng khoa Phụ sản Bệnh viện ĐH Y dược TP HCM. – Thưa bác sĩ. Em có thai được 34 tuần rồi cho em hỏi trong giai đoạn này em cần ăn, uống, bổ sung những gì để phát trí não của thai nhi? (Nguyễn Thị Triều, 28 tuổi, 177F Lũy Bán Bích, P. Hiệp Tân, Q. Tân Phú, Tp. Hồ Chí Minh) – PGS.BS Nguyễn Thị Lâm, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia: Chào độc giả VnExpress. Em nên ăn cá, hải sản giàu DHA, kẽm, những loại này tốt cho sự phát triển của thai nhi. Ngoài ra, em nên uống viên đa vi chất dinh dưỡng, canxi, để phòng chống thiếu vitamin, khoáng chất. Em cũng có thể uống sữa bà bầu giàu DHA, choline, axit folic, vitamin nhóm B. Điều này sẽ tốt cho sự phát triển của con. – Thời kỳ đầu mang thai, em có nên siêu âm, nếu siêu âm cần phải tuân thỉ theo những quy định nào? (thanh tuyen, 33 tuổi) – TS.BS Nguyễn Thị Thanh Hà, Trưởng khoa Phụ sản Bệnh viện ĐH Y dược TP HCM: Chào em! Trong thai kỳ bắt buộc em phải siêu âm tối thiểu 5 lần, riêng trong đầu thai kỳ có 2 siêu âm quan trọng. Lần thứ 1 siêu âm từ khi trễ kinh cho tới 8-9 tuần: xác định tình trạng thai và lần siêu âm thứ 2 (11-13 tuần): sàng lọc, phát hiện những bất thường của thai nhi sớm nhất. Có 2 cách siêu âm: hoặc là đầu dò âm đạo (không nên áp dụng cho những trường hợp động thai) hoặc siêu âm ngả bụng (bọng đái phải đầy nước tiểu). – Ốm nghén khiến cơ thể mệt mỏi, dinh dưỡng dung nạp vào cơ thể cũng không hấp thu nổi, tôi biết điều này sẽ ảnh hưởng đến não bộ của bé? Vậy có cách nào giúp tôi cải thiện tình hình này? (nguyetphan, 31 tuổi) – PGS.BS Nguyễn Thị Lâm: Bạn nên chia nhỏ bữa ăn, ví dụ: ăn khoảng 5-6 bữa một ngày. Bạn cũng nên ăn những món bạn muốn ăn, đặc biệt nên dùng nhiều quả chín, cần đảm bảo chất đạm trong các bữa ăn để cung cấp các axit amin, thực phẩm giàu DHA, kẽm. Bạn cũng có thể uống sữa bà bầu có hệ dưỡng chất tốt cho sự phát triển trí não của thai nhi. – Cuối kỳ mang thai, tốc độ phát triển của thai nhiphát triển nhanh chóng, nếu bổ sung nhiều dưỡng chất, em bé sẽ tăng số cân nặng nhanh? (ngoc dung, 33 tuổi) – TS.BS Nguyễn Thị Thanh Hà: Dung thân mến! Dinh dưỡng trong thai kỳ đặc biệt là những tháng cuối sẽ quyết định cho sự phát triển của thai, đặc biệt là trọng lượng thai. Tuy nhiên, khẩu phần ăn phải đa dạng, hợp lý và đầy đủ dưỡng chất: bột đường 37%, vitamin hoặc rau quả trái cây 28%, đạm 25%, chất béo 10%. Bạn nên hạn chế ăn tinh bột (cơm, bún, phở, bánh mì) và các loại trái cây quá ngọt (mít, xoài, sầu riêng, nước mía). Toàn cảnh buổi tư vấn trực tuyến “Dinh dưỡng và sự phát triển trí não trẻ giai đoạn thai kỳ”. – Từ khi mang thai, em thèm ngọt kinh khủng, nhiều khi lên cơn, không kềm chế nổi, em ngậm cả thìa đường? Bác sĩ cho em hỏi biều hiện này có khác lạ, có nguy hiểm? (tranthao, 31 tuổi) – PGS.BS Nguyễn Thị Lâm: Đây cũng là một trong những biểu hiện nghén của một số người. Sau một thời gian, những biểu hiện này có thể mất đi. Bạn có thể chiều mình bằng cách ăn kẹo hoặc 1-2 thìa đường
*
nhỏ (2 hoặc 3 lần trong ngày) cũng không có hại cho sức khỏe, chỉ nên dùng trong thời gian ngắn không nên kéo dài hết cả thai kỳ. Bên cạnh đó, bạn cũng nên ăn nhiều rau xanh, gạo lứt/gạo lật để tránh làm tăng đường máu. Hy vọng sau 3 tháng bạn sẽ hết các triệu chứng này. – Em mang thai tuần 38 mấy ngày gần đây em bị đau râm ran bụng dưới và vùng kín lại đi tiểu nhiều, đó có phải dấu hiệu em gần sinh? (xuan hanh, 33 tuổi) – TS.BS Nguyễn Thị Thanh Hà: Chào Hạnh! Từ tuần thứ 36 trở đi trong thai kỳ, ngôi thai (đầu thai nhi) sẽ lọt vào khung chậu. Chính vì vậy có thể gây chèn ép các cơ quan xung quanh, gây cảm giác đau trằn, nặng vùng bụng dưới, đồng thời đi tiểu nhiều lần (do chèn ép bàng quang hoặc cảm giác bị kéo phần mô của hai bên đùi trong). Tuy nhiên, những thai phụ gần ngày sanh nếu có những cảm giác như trên thì báo hiệu khả năng sanh ngả âm đạo. Khi bụng đau theo mỗi cơn gò hoặc ra huyết âm đạo là báo hiệu của chuyển dạ. Lúc này bạn cần nhập viện. – Khi mang thai em uống rất nhiều nước hoa quả cũng như nước lọc, nhưng môi em vẫn cứ khô? Có phải em bị chứng bệnh gì không ạ? (luyen trang, 33 tuổi) – PGS.BS Nguyễn Thị Lâm: Bạn uống nhiều nhưng có thể chưa đủ lượng nước theo nhu cầu của cơ thể. Một ngày, tổng lượng nước cộng với các loại nước khác (sinh tố, sữa, nước canh…) khoảng 2-2,5 lít, tùy điều kiện thời tiết. Nếu trời nóng thì nên bổ sung thêm 500 ml so với ngày thường vì nước mất nhiều qua mồ hôi, hơi thở. – Tuần 34 mình siêu âm thai nặng 2450g có phải thai phát triển chậm? Nếu em uống sữa dành cho bà bầu nhiều sẽ cải thiện nhanh số cân nặng của thai nhi? (xuan dinh, 33 tuổi) – TS.BS Nguyễn Thị Thanh Hà: Chào Đinh! Trọng lượng trung bình của một thai nhi ở tuần thứ 34 khoảng 2,4-2,6 kg. Như vậy đây là trọng lượng trong giới hạn chấp nhận được. Tuy nhiên, để trọng lượng em bé phát triển tốt, cùng với sự
*
*
*
chất hỗ trợ phát triển trí não thai nhi thì vẫn ảnh hưởng đến phát triển trí não của con. Bạn cần chế độ ăn hợp lý, đủ dưỡng chất thiết yếu cho cả mẹ và bé, mẹ có thể tham khảo thêm ý kiến của bác sĩ. – Phụ nữ mang thai nên uống mỗi ngày một liều bao nhiêu mg sắt nguyên tố và mcg acid folic để phòng tránh thiếu máu? (Nguyễn Thị Thu Hà, 29 tuổi, Hà Nội) – TS.BS Nguyễn Thị Thanh Hà: Chào Hà! Thiếu máu trong thai kỳ là một bệnh nguy hiểm cho cả mẹ và con. Mẹ dễ bị băng huyết sau sanh và con có thể chậm phát triển về trí não. Đặc biệt ở Việt Nam, tỷ lệ thiếu máu, thiếu sắt khá cao (khoảng 50%). Chính vì vậy việc cung cấp sắt là nhu cầu thiết yếu cho thai phụ. Do vậy, mỗi ngày bạn nên dùng sắt nguyên tố 30-50mg, acid folic 400-800mcg và B12 là 3mcg. TS.BS Nguyễn Thị Thanh Hà
*
– Trí não của thai nhi bắt đầu phát triển từ thời điểm nào? Nên bổ sung các dưỡng chất nào giúp bé phát triển trí não tốt và thời gian nào là tốt nhất? (thanh ngoc, 33 tuổi) – PGS.BS Nguyễn Thị Lâm: Từ ngày thứ 18, thai nhi đã có mầm của não bộ. Khi được 2 tháng, cứ mỗi phút có 250.000 tế bào thần kinh phát triển. Ở cuối thai kỳ, não bộ thai nhi đã phát triển bằng 25% não bộ người trưởng thành nên bạn cần cung cấp đủ các dưỡng chất thiết yếu trong suốt thai kỳ để đảm bảo sự phát triển của não bộ thai nhi. – Ốm nghén khiến cơ thể mệt mỏi, dinh dưỡng dung nạp vào cơ thể cũng không hấp thu nổi, tôi biết điều này sẽ ảnh hưởng đến não bộ của bé? Vậy có cách nào giúp tôi cải thiện tình hình này? (Lê Thị Thanh Vân, 26 tuổi) – TS.BS Nguyễn Thị Thanh Hà: Vân thân mến! Ốm nghén là một tình trạng thai đổi của cơ thể do nội tiết tăng cao. Nó có thể ảnh hưởng đến các hệ của cơ thể, đặc biệt là hệ tiêu hóa. Cảm giác mệt mỏi, buồn nôn, đầy bụng, khó tiêu và sợ một số mùi… là triệu chứng của ốm nghén. Tình trạng này chỉ kéo dài đến 12-14 tuần sẽ tự khỏi. Tuy nhiên, để có một số các chất dinh dưỡng thiết yếu cơ bản cho sự phát triển của thai nhi trong giai đoạn đầu, bạn có thể cung cấp dinh dưỡng bằng nhiều cách khác nhau tùy theo sở thích của bạn (ăn những món bạn thích, không nhất thiết là thịt, cá, tôm cua… hoặc uống những loại sữa mà bạn cảm thấy thích). – Khi mang thai tôi thực hiện quan niệm “ăn cho hai người” vì thế tôi ăn uống vô tư, điều này đúng hay sai, xin ý kiến của bác sĩ (thu phuong, 34 tuổi) – PGS.BS Nguyễn Thị Lâm: Quan niệm này không đúng. Bạn không nên ăn gấp đôi so với bình thường. 6 tháng đầu, bạn cần ăn trung bình tăng thêm 370 kcal và 12-15 gram đạm.

Xem thêm: Quả Phật Thủ Có Ăn Được Không ? Tác Dụng Của Quả Phật Thủ Ngâm Rượu

3 tháng cuối cần tăng thêm 470 kcal và 15-18 gram đạm. Các vitamin và khoáng chất cần tăng thêm 150-200% so với thời kỳ bình thường. Trong thời kỳ mang thai, bạn có thể ăn thêm lưng bát cơm, 30-50 gram thịt, cá hoặc một quả trứng gà và 1-2 ly sữa bà bầu là đã cung cấp đủ năng lượng và chất đạm trên trong một ngày. Ngoài ra, bạn vẫn nên uống viên sắt axit folic hoặc viên đa vi chất dinh dưỡng bà bầu để cung cấp đủ dưỡng chất thiết yếu cho thai nhi phát triển cả về cân nặng, chiều cao, trí não. – Bác sĩ cho tôi hỏi, hiện nay tôi đang bước sang tuổi 44, vậy tôi có khả năng sinh con? Nếu sinh con thì con có kém phát triển trí não hay không? (Nguyễn Thị Mỹ Anh, 44 tuổi, Quảng Ngải) – TS.BS Nguyễn Thị Thanh Hà: Mỹ Anh thân mến! Ở tuổi 44, bạn vẫn còn khả năng sinh con nếu còn kinh nguyệt. Tuy nhiên, khả năng có thai rất khó do chất lượng của trứng giảm, nội mạc tử cung mỏng và cơ tử cung cứng. Sự phát triển trí não của trẻ ở những người mẹ lớn tuổi không thay đổi so với các lứa tuổi khác, nó tùy thuộc vào chế độ dinh dưỡng đầy đủ, phù hợp và cân đối mà bạn cung cấp. Tuy nhiên, một trong những vấn đề tôi muốn nhắc là khả năng di tật bẩm sinh của những phụ nữ lớn tuổi (lớn hơn hoặc bằng 35 tuổi) có con lần đầu tăng gấp nhiều lần so với phụ nữ trẻ. – Tôi đang mang thai tháng thứ tư, vừa qua tôi bị ngộ độc thức ăn, điều này có ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất lẫn trí não của con tôi? (khanh hanh, 34 tuổi) – PGS.BS Nguyễn Thị Lâm: Nếu bị ngộ độc thông thường (đau bụng, đi ngoài…) thì không ảnh hưởng nhiều tới con nhưng nếu ngộ độ do hóa chất thì sự ảnh hưởng đến thai nhi còn phụ thuộc vào mức độ ngộ độc. Hóa chất lẫn trong thực phẩm như: thuốc trừ sâu, diệt cỏ hoặc những chất phụ gia không được phép sử dụng trong thực phẩm thì có thể ảnh hưởng tới thể chất, trí não của thai nhi. PGS.BS Nguyễn Thị Lâm – Vì nghén nặng nên tôi rất sợ việc bị nôn, ói. Để khắc phục vấn đề này, tôi nhịn ăn và chỉ uống chút sữa, vậy cách này có ảnh hưởng đến sự phát triển trí não của thai nhi? (khanh ha, 34 tuổi) – PGS.BS Nguyễn Thị Lâm: Nếu chỉ uống chút sữa thì không đủ dinh dưỡng cho con. Trong thời gian nghén, bạn cần cung cấp đủ chất đạm, vitamin, khoáng chất, năng lượng, chia nhỏ bữa ăn thành 5-6 bữa một ngày. Ngoài sữa, bạn có thể uống thêm nước hoa quả, cố gắng ăn mỗi thứ một chút, tránh những món ăn có mùi vị mạnh (tanh, nồng…) hay những thức ăn quá
*
nóng, quá lạnh. Hy vọng những giải pháp này giúp bạn thu nạp năng lượng tốt hơn. Bạn cũng nên ngủ đủ giấc, giữ cho tinh thần thoải mái để cảm giác nghén giảm
*
bớt. – Có những chất nào được xem là nguy hiểm nhất đối với quá trình phát triển của bào thai, mà bà mẹ mang thai cần tránh và chất này thường gặp trong những thực phẩm nào? (my thanh, 32 tuổi) – PGS.BS Nguyễn Thị Lâm: Các chất kích thích cần phải loại bỏ khi mang thai như: rượu, bia, cà phê… Bà bầu cũng nên tránh tiếp xúc với môi trường có hóa chất. Những thực phẩm thông thường thường không có gì nguy hiểm cho sự phát triển của thai nhi nên mẹ không cần kiêng cữ gì. – Cháu xin được hỏi các bác sĩ. hiện cháu đang mang thai được 32 tuần, kết quả siêu âm, em bé có một vòng dây rốn quấn cổ, điều này liệu có ảnh huởng đến sự phát triển trí óc của bé không? Ngoài ra, do nhiều lý do, từ đầu thai kỳ cháu đã thực hiện siêu âm thai nhiều lần, liệu việc đó có ảnh hưởng đến thai nhi không? Xin cảm ơn các bác sĩ. (Bùi Thị Mai Hương, 29 tuổi) – TS.BS Nguyễn Thị Thanh Hà: Chào Hương! Dây rốn quấn cổ là một tình trạng có thể gặp trong thai kỳ (dưới 20%). Theo tổng kết, 80% các trường hợp dây rốn quấn cổ có thể sanh thường ngả âm đạo. 20% còn lại do tình trạng dây rốn quấn chặt, làm giảm lượng máu từ mẹ sang con. Nếu tình trạng thiếu máu kéo dài sẽ làm cho thai chậm tăng trưởng trong tử cung, dẫn đến thai suy dinh dưỡng, có thể chết lưu nếu dây rốn quấn quá chặt. Để phát hiện các nguy hiểm cho thai có thể xảy ra do tình trạng dây rốn quấn cổ chặt bằng cách người mẹ sẽ theo dõi cử động thai 3 lần mỗi ngày, mỗi lần một giờ (sau mỗi bữa ăn). Trong một giờ có lớn hơn hoặc bằng 4 cử động thai là tốt. Nếu ít hơn 4 hoặc nhiều hơn 20 cử động thai trong một giờ, hoặc thai máy yếu hoặc thai quẫy đạp liên tục thì phải đi khám ngay tại bệnh viện phụ sản. Với tình trạng dây rốn quấn cổ chặt, gây thiếu máu toàn bộ, ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi, đặc biệt là não bộ và tim của thai nhi. Bạn cần được tư vấn thêm bởi các bác sĩ chuyên khoa. Bạn thực hiện siêu âm thai nhiều lần không ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi (trừ trường hợp siêu âm màu với thời gian lớn hơn hoặc bằng 30 phút). Tuy nhiên, bạn không nên lạm dụng siêu âm trong thai kỳ quá nhiều. – Tôi mang thai tuần 23, dạo gần đây tôi thèm nước kinh khủng, dấu hiệu này có phải báo cho biết thai nhi thiếu nước, xin một lời giải thích từ bác sĩ ạ? (hoaiphuong, 32 tuổi) – PGS.BS Nguyễn Thị Lâm: Bạn nên xem lại khẩu phần ăn có mặn quá không và đã cung cấp đủ nước cho cơ thể chưa vì khi có thai cơ thể tăng cường chuyển hóa. Thường khi có thai, bạn nên ăn nhạt hơn so với bình thường. Tổng lượng nước trong ngày đối với phụ nữ mang thai cần 2-2,5 lít. – Khi mang thai mỗi ngày em đều uống 1 ly cà-phê sữa, điều này có gây hại gì đến sự phát triển thể chất và trí não của thai nhi? (thuy phuong, 28 tuổi) – PGS.BS Nguyễn Thị Lâm: Bạn không nên cho nhiều cà phê mà nên cho nhiều sữa hơn, giống như pha bạc xỉu (theo cách gọi miền Nam) thì không ảnh hưởng tới thai nhi. Mỗi ngày có thể uống bạc xỉu 1-2 lần cũng không sao. – Sự thiếu kẽm lâu dài sẽ khiến trẻ chậm phát triển tầm vóc, trí tuệ, giảm khả năng miễn dịch và tăng nguy cơ mắc bệnh nhiễm trùng, vậy tôi nên bổ sung kẽm như thế nào để cơ thể hấp thu kẽm một cách tốt nhất? (luong nga, 33 tuổi) – PGS.BS Nguyễn Thị Lâm: Kẽm rất cần cho sự phát triển chiều cao, tầm vóc, khả năng miễn dịch của thai nhi. Những thực phẩm giàu kẽm như hải sản, thịt gà, thịt bò, trứng, sữa, giá đỗ… cần có trong bữa ăn hàng ngày. Ngoài ra, bạn cũng có thể bổ sung viên đa vi chất dinh dưỡng (trong đó có kẽm) hoặc viên kẽm, cốm kẽm. Tổng mức bổ sung kẽm trong một ngày vào khoảng 15 mg là hợp lý. PGS.BS Nguyễn Thị Lâm – Vợ e năm nay 28 tuổi (73kg), mang thai đuợc 2 tháng và bệnh tiểu đường. Nên mong các bác sĩ hướng dẫn cách chăm sóc cũng như thực đơn dành cho những thai phụ đái tháo đường như vợ em. (Duong Quốc Dung, 33 tuổi, 863/2 Nguyen trai F14,Q5) – TS.BS Nguyễn Thị Thanh Hà: Chào em! Tiểu đường trong thai kỳ là một bệnh nguy hiểm cho cả mẹ và con. Thai nhi của những người mẹ tiểu đường thường to (có thể lớn hơn 4kg). Tuy nhiên, sức đề kháng của những thai này thường yếu, dễ bị chết lưu trong tử cung. Nếu sanh, thường bị mổ lấy thai do trọng lượng thai lớn. Bé sanh ra dễ bị các cơn hạ đường huyết, gây suy hô hấp và tử vong nếu không phát hiện và xử trí kịp thời. Bản thân trẻ sanh ra trong tình trạng mẹ bị tiểu đường thường kém đề kháng, dễ bị bội nhiễm, đặc biệt là hô hấp và tiêu hóa, dễ dẫn tới tử vong. Đối với thai phụ bị tiểu đường, cần hạn chế các thức ăn tinh bột, các loại trái cây quá ngọt và nước ngọt có ga… Điều quan trọng nhất là phải được thăm khám bởi bác sĩ nội tiết để có hướng điều trị phù hợp cho từng đối tượng. – Cho em hỏi cả em và chồng đều bị cận, như vậy thì trong quá trình mang thai, em có cần theo chế độ dinh dưỡng đặc biệt nào để tốt cho mắt thai nhi không? Có hạn chế loại thực phẩm nào không? Cám ơn bác sĩ (Lien Phan, 27 tuổi, Gò Vấp) – PGS.BS Nguyễn Thị Lâm: Khi mang thai, để phát
*
triển thần kinh thị giác của thai nhi cần bổ sung DHA, vitamin A, axit folic, choline. Đây là những chất rất cần cho sự phát triển của tế bào thần kinh và thần kinh thị giác của thai nhi. Những chất này có trong cá biển, hải sản, tảo biển, thịt, trứng, sữa, rau có màu xanh thẫm, củ quả có màu vàng… Hàng ngày bạn nên ăn đa dạng thực phẩm, ví dụ: 15-20 loại thực phẩm trong ngày. – Từ khi mang thai tôi lại thích ăn mì gói. Vì thế tôi thường xuyên ăn mì và sau
*